Antalya'yı şahlandıracak planlama

Antalya- Burdur-Isparta Planlama Bölgesi 1/100 bin Ölçekli Çevre Düzeni Planı tamamlandı ve Antalya Çevre ve şehircilik İl Müdürlüğü’nde askıya çıkarıldı. Plan 5 Haziran tarihine kadar askıda kalacak. Üç ili kapsayan planlamada Antalya’da kentsel gelişmişlik olarak bölgelere ayrıldı. Yatırımlarla ilgili olarak başta güneş olmak üzere rüzgar enerjisi’nden yararlanılacak ilçeler belirlendi. Antalya’da deniz ve demiryolu ulaşım aksları da belirlendi

 

Planın amacı

Antalya Burdur Isparta planlama bölgesi 1/100 bin ölçekli çevre düzeni planı çalışması 2025 yılını hedef alarak, bölgenin tarihi, kültürel ve doğal değerlerini koruma - kullanma dengesini gözeterek sürdürülebilir kalkınması amaçlandı. Planda 2025 yılındaki gelişme stratejileri belirlenirken bölgeye yönelik plan kararları ve bunların mekansal çözümlemeleri plan kapsamını oluşturdu. Antalya kentsel gelişmiş bölgelere ayrıldı.

 

Enerji yatırımları

Teknik altyapı yatırımlarına öncelik verilmesi, kentsel yerleşimlerde mekansal gelişmeler göz önüne alınarak, gerekli altyapı yatırımları yapıldıktan sonra yapılaşmaya açılması

Alternatif enerji ihtiyacını karşılamak için özellikle rüzgar, güneş ve su kaynaklarının doğal dengeleri bozmadan kullanılması.

 

Rüzgar ve güneş enerjisi

Özellikle denize kıyısı olan Kaş, Kumluca, Finike, Kemer, Antalya il merkezi, Serik, Manavgat, Alanya ve Gazipaşa ilçelerinde güneş enerjisine bağlı enerji üretimi, Kaş ve Kalkan ilçelerinde rüzgar enerjisinden yararlanılacaktır.

 

Deniz ve demiryolu ulaşımı

Bölgenin denize komşu olması göz  önüne alınarak Antalya il merkezi, Alanya, Manavgat, Kemer, Finike ve Kaş ilçelerinde deniz ulaşımı güçlendirilecektir. Burdur ilinde bulunan demiryolu güzergahının, uygun güzergah doğrultusunda düzenlenerek Antalya il merkezi ve oradan da Alanya ilçe merkezine kadar uzatılarak demiryolu ulaşımının güçlendirilmesi

 

Kentsel Gelişme Bölgeleri

Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından 2003 yılında yapılan ilçelerin sosyoekonomik

gelişmişlik düzeylerinden faydalanıldı.Antalya ve Burdur illeri İl Tarım Master Planlarında agro-ekolojik bölgelendirme; arazinin çevresel özellikleri, potansiyel verim ve topografik uygunluğu dikkate alınarak yapılmaktadır. Bu tanıma göre, Antalya ili 5 Alt bölgeye, ayrılmıştır. Agro ekolojik alt bölgelendirmeye göre Kumluca, Finike, Kale (Demre) ve Kaş I. Alt bölgede, Antalya Büyükşehir Belediyesi, Kemer, Serik ve Manavgat ilçeleri II. Alt bölgede, Alanya ve Gazipaşa ilçeleri III. Alt bölgede, Elmalı ve Korkuteli ilçeleri IV. Alt bölgede, Akseki, Gündoğmuş ve İbradı ilçeleri V. Alt bölgede yer alırken, Merkez, Çavdır, Gölhisar ve Çeltikçi ilçeleri I. Alt bölgede, Karamanlı, Tefenni, Kemer ve Yeşilova ilçeleri II. Alt bölgede, Ağlasun ve Altınyayla ilçeleri III. Alt bölgede, Bucak ilçesi ise IV. Alt bölgede yer almaktadır.

 

Devlet Planlama Teşkilatı tarafından 2003 yılında yapılan ilçelerin sosyoekonomik

gelişmişlik düzeylerine göre ise planlama bölgesinde bulunan ilçeler 5 farklı gelişmişlik  ayrılmıştır. Bu çalışmaya göre; Antalya Büyükşehir Belediyesi 1. gelişmişlik düzeyinde Burdur Merkez ilçe, Serik, Manavgat, Alanya ve Kemer (Antalya) , Isparta Merkez İlçe, Uluborlu, Atabey, Gönen 2. gelişmişlik düzeyinde, İbradı, Akseki, Çeltikçi, Ağlasun, Bucak, Korkuteli, Elmalı, Kumluca, Finike, Kale, Kaş, Elmalı, Korkuteli, Kemer (Burdur), Karamanlı, Tefenni, Çavdır, Altınyayla, Gölhisar, Yeşilova ve Gazipaşa , Yenişarbademli, Senirkent, Eğirdir, Keçiborlu, Şakiraağaç, Yalvaç ilçeleri 3. gelişmişlik düzeyinde,

Gündoğmuş , Gelendost, Aksu ilçeleri 4. gelişmişlik düzeyi Sültüçüler ilçesi

ise 5. gelişmişlik düzeyinde yer almaktadır.

 

Öncelikle Çevre Düzeni Planı yapılacak alanlar

Antalya Burdur Isparta  Planlama Bölgesi içerisinde yer alan ve 1/100.000 ölçekli üst ölçek plan çalışmasından daha detaylı çözüm gerektiren alanlar tespit edilirken koruma –kullanma dengesi açısından önem teşkil eden alanlar, sosyal ve ekonomik gelişmişlik düzeyleri, kentsel büyümeleri normal trendinin üzerine çıkmış alanlar ile ivedilikle çözüm bekleyen problemlerin olduğu bölgeler dikkate alınmıştır. Bu alanlar içerisinde kalan belediyeler için

kendi yetki sınırları dahilinde bu plana uygun olarak 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı ve/veya 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılması zorunludur.

 

Bölgelere ayrıldılar

Planlama bölgeleri Antalya ilinde; 1-Kumluca-Finike Planlama Alt Bölgesi, 2-Kalkan-Kaş Planlama Alt Bölgesi, (Kalkan ve Kaş) 3-Doğu Alanya (Cikcili, Tosmur, Oba, Çıplaklı, Kestel, Mahmutlar, Kargıcak, Demirtaş, Kahyalar ve Gazipaşa) Planlama Alt Bölgesi, 4-Batı Alanya (Konaklı, Payallar, Türkler, Avsallar, İncekum ve Okurcalar) Planlama Alt Bölgesidir. Burdur ilinde ise Burdur, Kozluca, Kemer, Hasanpaşa, Tefenni, Karamanlı, Yeşilova, Güney ve Salda Belediyelerini içine alacak şekilde tanımlanan Özel Proje Alanı belirlenmiştir. Isparta ilinde ise koruma altına alınması gerekli, uluslararası öneme sahipsulak alanlardan biri olan Eğirdir Gölü ve Havzası için Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde Özel Hükümler belirlenmiştir.

 

Kumluca-Finike Planlama Alt Bölgesi

Kumluca-Finike Planlama Alt Bölgesi Kumluca, Adrasan, Mavikent, Beykonak, Finike, Sahilkent, Hasyurt, Turunçova, Yeşilyurt belediye ve mücavir alan sınırlarını kapsayan alandır. Alanda verimli tarım alanlarının varlığı ve bununla birlikte turizm potansiyelinin varlığı bölgeyi diğerlerinden ayırmaktadır. Planlama bölgesinin özel tarımsal üretim merkezi olması ve klimatik değeri nedeniyle sürdürülebilir ilkesine bağlı kalınarak koruma ve

kullanım dengesi öne çıkarılmıştır.

 

Kalkan –Kaş Planlama Alt Bölgesi

Kalkan ve Kaş yerleşiminin doğal güzelliğinin turizmle birleşmesi sonucu yerleşimde turizm en önemli sektörlerden biri haline gelmiştir. Turizmin gelişmesine bağlı olarak yerleşimde yoğun yapılaşmalar olmuş ve kentsel gelişme doğal alanları tehdit etmeye başlamıştır. Bu durum 1/100.000 plan ile daha çok alt ölçekli planlarda fiziksel müdahaleler ile doğal değerlerin korunarak kentsel gelişmenin kontrollü yapılması sağlanmalıdır. Özellikle kıyı

bölgelerinde yapılaşma koşulları, bu bölgelerde yaşayan caretta-caretta kaplumbağalarının korunmasında ve ekolojik dengenin korunmasında etkili olacaktır.

 

Doğu Alanya(Cikcilli, Tosmur, Oba, Çıplaklı, Kestel, Mahmutlar, Kargıcak Demirtaş,Kahyalar Ve Gazipaşa) Planlama Alt Bölgesi

Alanya ilçe merkezinde, doğu ve batı yönlerinde 1980 sonrasında turizm sektörüne bağlı olarak hızla yapılaşmaların artması kentsel gelişmelerin, tarımsal değerlerin ve doğal değerlerin birbirleri ile çeliştiği bir gelişmeye neden olmuştur. Alanda 1980 yılından önce öncelikli sektörün tarım olması tarımsal alanların ve özel mahsul alanlarının korunmasına yönelik izlenen politikalara karşın 1980 sonrasında turizm olgusunun daha öne çıkmasına

bağlı olarak turizm + II. Konut olgusu gelişmiştir. Bu nedenle Alanya ilçe merkezinin doğusunda bulunan Çikcili, Tosmur, Oba, Çıplaklı, Kestel, Mahmutlar, Kargıcak, ve Demirtaş, Kahyalar, Gazipaşa gibi çoğu 1980 sonrasında belediye olmuş yeni belediyelerde turizm merkezlerinin etkisiyle, yabancılara konut satışları ile kentsel yerleşim artmış ve tarım ve özel mahsul alanlarına baskının artmasına neden olmuştur. Bu bölgeler yerleşimlerin niteliği gereği (birbirlerine geçmiş bir yapı gösterdiklerinden) alt ölçekli öncelikli plan çalışması yapılarak bütüncülolarak ele alınmalıdır. Her yerleşim yerinin sorunsalı farklı olsa da alanın bütünsel olarak sorunu aynıdır. Yapılacak plan çalışmasında turizm sektörünün ön planda olduğu, II konut olgusunun desteklenmeyeceği, yerleşik kentsel nüfusun özendirileceği gerekli sosyal ve teknik altyapı alanlarının ayrılacağı sürdürelebilir plan çalışması yapılmalıdır. Alanda bulunan tarım alanları koruma-kullanma dengesinin bozulmadan sağlanması için detaylı analiz çalışmalarının yapılması sonucu değerlendirilmesi gerekmektedir.

 

Batı Alanya (Konaklı, Payallar,Türkler, Avsallar, İncekum Ve Okurcalar) Planlama Alt Bölgesi

Alanya İlçesinin Doğu Yönünde Olan Yukarıda Bahsedilen Nedenler batı yönde bulunan yerleşimler içinde aynı büyüklükte olmasa da geçerlidir. Alanya ilçe merkezinin batı yönünde bulunan yerleşimler doğu yönünde  bulunan yerleşimlere göre kentsel taleplerin yeni yeni artmasına bağlı olarak, kentsel gelişmelere paralel, doğal ve tarımsal değerler üzerinde olumsuz baskıların yaşanmasına neden olmaktadır. Yapılan plan çalışmalarında bütünlüğü

olmayan kopuk parçacıl planların olmasından dolayı planlar arasında kopukluklar oluşmaktadır. Yapılacak alt ölçekli plan çalışması ile tarım ve doğal değerlerin koruma-kullanma dengesine bağlı kalınarak, kentsel yerleşimler ve turizm değerlerinin gelişmesi ile bütünleştirilmesi sağlanacaktır.

 

Nüfus

Antalya Burdur Isparta planlama bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının hedef yılı olan 2025 yılına kadar Antalya ili ve ilçelerine ait nüfus projeksiyonları yukarıda belirtilen yöntemlerin ortalamaları alınarak bulunmuştur. Bazı yerleşimlerde (Antalya Büyükşehir Belediyesi, Alanya, Gazipaşa, Kemer, Manavgat, Serik ilçelerinde) kamu yatırımları ve turizm potansiyellerine bağlı olarak (yetkinin başka kurumlarda olması ve geleceğe

dönük yatırım programları olmadığından) nüfusun mevcut nüfus artış hızına

bağlı kestirimlerden daha fazla artacağı düşünüldüğünden projeksiyon yöntemlerinde en fazla artışın olduğu üzere yöntem sonuçları kabul edilmiştir. Antalya ili 2000 yılı kentsel nüfusu 1.048.835 kişi, kırsal nüfusu 672.482 kişi, toplam nüfusu 1.721.317 kişi iken, 2025 yılı kentsel nüfusunun 3.500.000 ile 3.900.000 kişi, kırsal nüfusunun 1.000.000 kişi ile 1.300.000 kişi, toplam nüfusun ise 4.500.000 kişi ile 5.200.000 kişi arasında gerçekleşebileceği

kabul edilmiştir.

 

Çevre Düzeni Planı

Çevre düzeni planı ile Antalya Burdur Isparta planlama bölgesinin ekonomik, sosyal ve fiziksel gelişmesi öngörülürken doğal, tarihi ve kültürel değerler ile bölgenin ekolojik yapısının korunması esas alınmaktadır. Bunun yapılabilmesi için bölgenin sosyal, demografik, fiziksel ve ekonomik olarak düzenli ve dengeli gelişmesi sağlanması, kamu yatırımları bölgenin ekonomikve sosyal yapısına göre dengeli bir şekilde dağıtılması sağladı.

Çevre düzeni plan çalışması yapılırken bölgenin doğal kaynakları dengeli kullanılmış, bölgenin günümüze kadar olan gelişmesi göz önünde bulundurulmuş, arazi kullanım kararları dikkate alınmış, bölgenin kentsel ve kırsal kimliği korunmuş, ülke ve bölgenin kalkınma politikası, gelişim eğilimleri ile sektörsel hedefleri göz önünde bulundurulmuştur.

 

Çevre sorunları

Sonuç olarak; çevre düzeni planı, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması amacıyla doğal, tarih ve kültürel kaynakların rasyonel kullanımı, bölgenin ekolojik dengesinin korunması, konut, tarım, sanayi, turizm gibi arazi kullanım kararlarının düzenli ve dengeli gelişiminin sağlanması, bölgenin sosyokültürel kimliğinin korunması ve geliştirilmesi, bölgede bulunan çevre sorunlarının belirlenmesi ve çözüm kararlarının verilmesini amaçlandı.

 

Plan kararları ve mekansal çözümler

Antalya Burdur Isparta planlama bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı, yukarıda belirtilen amaca yönelik olarak, Antalya, Isparta ve Burdur il sınırları bütününü kapsayan plan sınırı ile plan  çalışmasının, amaç, hedef ve stratejilerini, alansal müdahale biçimlerini, kentsel ve kırsal yerleşimlerin gelişme eğilimlerini, sorun ve olanaklar ile plana yönelik ana kararları

kapsamaktadır. Antalya Burdur Isparta planlama bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni plan

çalışması ile, 2025 yılındaki gelişme stratejileri belirlenirken bölgeye yönelik plan kararları ve bunların mekansal çözümlemeleri plan kapsamını oluşturmaktadır. Haber Umut ÖZEN