Antalya’da o kadar çok Han var ki: saymakla bitmeyecek. Hala günümüzde İki kapılı Han gibi şanslı değil. Kullanılmaya harabeye dönüşen tarihi hanların sayısı daha fazla. Şehir merkezindeki İki Kapılı Han, Tek Kapılı Han ve Zincirli Han iş yerleri olarak kullanılıyor.
Ya Şehir dışında bakımsızlıktan Harabeye dönen kullanılmayan bakımsızlıktan harabeye dönen hanlarımız. Ne durumda?
Evdir Han
Antalya-Isparta yolu üzerinde, Antalya’ya 20 km. uzaklıktadır. Günümüze gelemeyen ancak, daha önce okunmuş olan kitabesinde Evdir Hanı’nı Selçuklu Sultanı İzzeddin I.Keykavus 1210-1219 yıllarında yaptırmıştır.
Evdir Hanı’nın diğer hanlara göre farklı bir plan yapısı vardır. Bir avlu etrafında sıralanmış, iki bölümlü revaklardan meydana gelmiştir. Han 67x55 m. ölçüsünde kareye yakın dikdörtgen planlıdır ve beden duvarlarının tümü kesme taştan yapılmıştır. Duvarlar yanlarda üçer, arkada ve önde ikişer adet kare biçiminde takviye kuleleri ile çevrilmiştir.
Evdir Hanın kuzeybatı cephesindeki abidevi portali, Selçuklu sanatının en güzel örneklerinden birisidir. Ana duvarların tam ortasından ileriye doğru çıkmış olan portalin dış yüzü tamamen kesme taştan yapılmıştır. Ancak bu portalin üst kısmı yarıdan itibaren iki köşesi yıkılmıştır. Portalin en dışında dar bir bordür içeriye doğru dönük sivri uçları dışarıya doğru üçgenlerden oluşan ikinci bir bordür bulunmaktadır. Portalin üçüncü bordürü geniş bir şerit halinde geometrik, yıldız geçmeler, daireler ve baklavalı taş oyma bezemelerden meydana gelmiştir. Portal nişinin iki köşesi yuvarlatıldıktan sonra buraya başlıklı iki sütuncuk oturtulmuştur. Portal nişi üzerindeki bordürün ucu içeriye doğru bir dönüş yapmakta, sonra da nişin içerisinden aşağıya sarkmaktadır.
Kırkgöz Han
Antalya-Burdur yolu üzerinde Antalya’ya 30 km. uzaklıkta bulunan Kırkgöz Hanı, kitabesine göre II.Gıyaseddin Keyhüsrev Bin Keykubat (1236-1246) zamanında yaptırılmıştır. Osmanlılar zamanında onarılmıştır.
Beden duvarlarından dışarıya doğru fırlayan abidevi portali bezemesizdir. Tonozla örtülü uzun ve yatay bir holden sonra (15x49 m.) 51x49 m. genişliğinde büyük bir avluya girilmektedir. Bu avlunun doğu ve batısında kalın kesme taş payeler üzerinde kesme taştan sivri kemerli revaklar sıralanmıştır. Giriş kapısının arkasında sivri beşik tonozlu iki eyvan bulunmaktadır. Bu bölümlerin diğer bölümlerden farklı oluşu özel bir nitelik taşıdığını göstermektedir. Kuzey cephesini içeriden tamamen kapatan tonozla örtülü olan kesme taştan bir bölüm bulunmaktadır.
Kargı Hanı (Manavgat)
Antalya, Alanya-Beyşehir yolu üzerindeki Kargı Hanı XIII.yüzyılda yapılmış olup, kitabesi günümüze ulaşamadığından kim tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir.
Dikdörtgen planlı han, kuzey-güney yönünde uzanmakta ve bir kale görünümünde dir.Ortası avlulu plan tipinde olan hanın giriş dışındaki kenarları köşeli payandalarla takviye edilmiştir. İki uzun kenarda dörder, girişin karşısında da üçer tane takviye payandası bulunmaktadır.
Alara Han (Manavgat)
Antalya-Alanya yolu üzerinde Alara Çayı’nın kıyıdan 15 km.içerideki vadinin başlangıcında Selçuklu kervan yolu üzerinde bulunan Alara Han, aynı zamanda da Alara Kalesi’nin eteğindedir. Kitabesinden öğrenildiğine göre Sultan I.Alaaddin Keykubat tarafından 1231’de, Sultan han ile aynı yılda yaptırılmıştır. Ancak Alara Han Sultan han’ından çok farklı bir plan düzeni göstermektedir.
Alara Hanı 34.50x45.00 m. ölçüsünde dikdörtgen planlıdır. Ana duvarların girişe göre sağ yan cephesinde üç, karşı cephesinde iki, üçgen payanda ile duvarlar takviye edilmiştir. Bezemesiz olan portali ayrı bir özellik taşımakta, iç plan düzeni de diğer Selçuklu hanlarından ayrılmaktadır.
Alanya Kalesi İçerisindeki Han (Alanya)
Alanya Kalesi içerisindeki hanın kitabesi bulunmadığından ne zaman yapıldığı konusunda kesin bir tarih verilememektedir. Ancak, yapı malzemesi olarak kullanılan tuğlaların ölçüleri Selçuklu ve Osmanlı tuğlalarından farklı olduğundan ötürü büyük olasılıkla Karamanlıların Alanya’ya hakim oldukları dönemde yapılmıştır.
Han, düzgün olmayan dikdörtgen planlı olup, orta avlu etrafında hücreler sıralanmıştır. Batı yönünde ikinci bir dikdörtgen plan içerisinde ahırlar bulunmaktadır. Hanın doğu yönündeki giriş kapısının arkasındaki eyvan aynı zamanda bu hanın eksenini meydana getirmekte olup, iki yanında birer kapı ile avluya açılan ikişer hücresi bulunmaktadır. Bu hücreler avludaki diğer hücrelerden daha büyük ölçüdedir. Avlunun uzun kenarlarında dokuzar hücre olup, bunların hepsinin üzeri beşik tonozlarla örtülüdür. Sizlere tanıtamadığımız daha yüzlerce han bulunmaktadır.
Hoşça kalın
