ELMALILI MUHAMMED HAMDİ YAZIR'IN MEKTUPLAŞMALARI -19-

 
Musa Carullah ‎Bigeyev’in Mektubu‎ -2-
 
Mûsâ Cârullah mektubunu 28x21 cm ebatta çizgili nohûdî renkteki bir kağıda arkalı önlü iki sayfa hâlinde Türkçe kaleme almış, Mûsâ Cârullah şeklinde ismini yazarak imzalamıştır. Söz konusu mektup şöyledir:
 
Muhterem büyük üstad Muhammed Hamdi Bey Efendi Hazretleri, Size, mahdum Hamdun ‎Bey biradere duâlarım selamlarım tahiyyatım ihtiramlarım.‎
 
İstifâde arzusuyla talebelik sıfatıyla sizin ziyaretinize birkaç defa gelip, ihtiramla kabulünüze ‎nâil olmuş, meclisinizden istifade etmiş idim.‎
Talebelik yolunda mine’l-kadîm rıhletlerim seyâhatlerim çok idi. Son dehşetli inkilâb-ı ‎rustiyelerinden beni de benim gibi birkaç milyon adamları gurbet ellerine hayret yollarına ‎sürdü. Ben de her şeyden mahrum bir halde, 1930’dan bu taraf, gayet büyük şiddetler zilletler ‎içinde, hiçbir yerde kararımı bulamıyorum. Biraz Berlin’de kaldım. “Yecüc”ün lifâfesinin sol ‎tarafında “Hâtun”nda sol tarafında i’lân kılınmış bazı emellerim vardır. Bütün halkın yüzleri ‎gözleri tamam başka cihetlere sarf kılınmış tevcih kılınmış olmak cihetiyle, öyle arzuları tahkik ‎etmek şu gün gâyet ağır bir hayaldir. Oku(yu)cu yok, sizin gibi kudret-i kalemiyesi büyük zevât ‎mu’tezil, benim de kudretim gâyet gâyet mahdûd. Ufak büyük emeller yolunda rağbetim bana ‎tâkatimden tamam dış azaplar veriyor. Ben hayretteyim. Sizin çok sabûr vakûr vaziyetinize ‎iğtibât ediyorum. Büyük mahrumiyetler içinde büyük iştigâlinizi de elbette biliyorum. ‎
 
Sultan Fatih’in tenassur edeceği bütün Türkleri de tensîr edeceği hakkında teşebbüslerini ‎mukaddemen doktor Rıza Nur iftihar lisanıyla yazmış idi. Son senelerde Türk Tarihi Heyeti ‎içtihadıyla neşr kılınmış dört cilt târih sahifelerinde de Sultan Fatih’in o teşebbüsleri vesîkalarıyla ‎tahkîk kılınmıştır. Ben şu büyük iftirayı istib’âd ederim. Şu kağıt kıt’asıyla beş on sahifelik ‎ufak bir risâle yazdım. Rica ederim: 1) Şu hak da ifadelerinizi yazınız. İstifâde edeyim. Vatikan ‎kütüphanelerinin birinde bir vesîka bulunmuş imiş. Yusuf Bey Akçura o vesîkayı tahkîk etmiş, ‎hak bulmuş imiş. 2) Ye’cüc risâlesinde fikrime nazarınız nedir?  3) Hâtun isimli kitabımda ‎irşadlarınızı beyan eder iseniz memnun olurum, istifade ederim. ‎
4) Doktor İsmail Hakkı Efendi’nin istidlalleri hakkında muhtasarca beyânınızı okusam, güzel ‎olur idi. Ben hem başkalar istifade eder idi. Bir risâle neşr kılıp, Türkiye’de meccânen ‎kütüphanelere verip neşr ettirmeye arzusu vardır. İhtimal inanırsanız, bir paralık garazım ‎yoktur. “Metâlib ve Mezâhib”inizi okumuş idim. Kırk sahifelik çok güzel mukaddimenizi ‎beğendim. “Bana yeni bir kitap yazmaktan daha zor gelen şu tercüme”nizi de temam takdir ‎isterim. Şu satırları da yalnız şu:‎
 
هر یك از ره این نشانها زان دهند   تا گمان آید که ایشان زان ده‌اند
                                   Her yek ez re in nişâniha zan dehend ‎
                                   Tâ keman ayd ki işân zan de end”    güzel beytin sözüne diğer bir şahid ‎olmak üzere size yazdım.‎
 
Hindistan’ın âlim emirlerinden es-Sadr eş-Şehid Muhammed İsmail’in “el-‘Abakât” isimli gâyet ‎müfîd matbu’ kitabı görmüşsü(nü)z mü? Sizin “Metâlib ve Mezâhib”in  sülüsü kadar bir kitaptır. ‎Tasavvuf hakkında felsefe hakkında çok güzel bir kitaptır. ‎
Rağbet ider iseniz, emanet olmak üzere ‘âriyet yoluyla, üç dört hafta elinizde kalmak ‎müddetiyle, size göndereyim.
İslam eserlerinden, garb eserlerinin tercümelerinden istifade kılıp, “Kur’ân-ı Kerim âyet-i ‎kerîmelerinin nurları huzurunda tasavvuf hem felsefe usulleri”  topladım.‎
Vakit bulup, şu dört suâlime cevap yazsanız, adresi Yecüc Hatun lifâfelerinde vardır.‎
Finnland Tampere Koski Katu 7 Samaluddin
Şu adresle yazsanız da teslim kılınır. ‎
Doktor İsmail Hakkı risalesi hakkında beyanınızı işâ’a edip etmeme hususu sizin ihtiyarınıza ‎âittir. ‎
Şu mektubumu ihtiram eliyle istifade arzusuyla yazdım. ‎
Ayın sekizinde 1933 senesi
Musa Cârullah