İHD: Tahliyeleri engelleniyor

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 89. Maddesinde yapılan değişiklikle Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik 29/12/2020 tarihinde 31349 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelikle oluşturulan İdare ve Gözlem Kurulları 6 aylık periyotlarla tutukluların iyi halli olup olmadığını değerlendiriliyor. İnsan Hakları Derneği (İHD) Antalya Şubesi, İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla tahliyeleri engellenen tutuklu, avukatları ve aileleri tarafından çok yoğun başvuru olduğunu belirterek basın açıklaması yaptı. İHD tarafından yapılan araştırmalarda yönetmeliğin uygulanmaya başladığı 2021 yılından bu yana en az 313 tutuklunun tahliyesinin engellendiği belirtildi.

‘300’DEN FAZLA TUTUKLU’

İHD Antalya Şubesi Eş Başkanı Ebedin Altınkaynak, 6’şar ve 3’er aylık periyotlarla 300’den fazla tutuklunun tahliyelerinin İdare ve Gözlem Kurulu kararlarıyla engellendiğini ve bu engellemenin devam ettiğini belirtti. İHD tarafından tespit edilen 48 mahkumun bir veya birkaç kez infaz uzatma kararı akabinde tahliye edildiğinin altını çizen Altınkaynak, “Tahliyesi engellenen mahpusların 88’inin hasta mahpus listemizde olduğunu 42’sinin ise ağır hasta mahpus statüsünde olduğunu vurgulamak isteriz. Yönetmeliğin uygulanmaya başladığı yıl şartlı tahliyesi engellenen ilk ağır hasta mahpuslardan olan Hayrettin Yılmaz ne yazık ki hastalıklarından kaynaklı olarak hapishanede yaşamını kaybetmiştir. Bu yönetmelik doğrultusunda kurulan kurullar, kendilerini mahkeme yerine koyarak mahpuslar hakkında iyi halli olup olmadıklarına dair değerlendirmede bulunmakta, mahpusların koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik haklarından yararlanıp yararlanmayacaklarına karar vermektedirler” dedi.

‘SAVCI DIŞINDA HUKUKÇU YOK’

Kurul içerisinde hapishane savcısı dışında hukukçu kimsenin olmadığı, mahpusların tahliye edilip edilmeyeceğine karar veren ve paralel bir mahkeme gibi hareket eden bu kurulların hukuki olmadığının altını çizen Altınkaynak, “Çoğu mahpus hakkında tahliye tarihlerine kadar iyi halli iken tahliye tarihinden hemen önce yapılan değerlendirmede “iyi halli değildir” şeklinde karar verilerek, kişi özgürlüğü ve güvenliğini doğrudan etkileyen “iyi halli” kavramı bu haliyle hapishane yetkililerinin keyfi kararlarına bırakılmış durumdadır. Mahpusların kendileri ve avukatları tarafından bu kararlara yapılan itirazlar da sonuç vermemekte, mahpusların tahliyeleri uzun zamana yayılmaktadır. İdare ve Gözlem Kurullarında görev alanlara yönetmelik gereği her toplantıda “huzur hakkı” ödendiği için, yönetmelik değişikliğiyle beraber özellikle siyasi mahpusların tahliyelerinin aylarca hatta yıllarca önlenmesinin nedenlerinden birinin de “ekonomik fayda” olduğu şüphesi uyandırmaktadır” ifadelerini kullandı.

‘GEÇMİŞ CEZALAR GEREKÇE GÖSTERİLİYOR’

İdare ve Gözlem Kurulunun yaptığı değerlendirmelerde yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce aldıkları disiplin cezalarını da gerekçe göstererek iyi olmadıklarına karar vermesinin “geçmişe yürüme yasağı” ilkesine aykırı olduğunu söyleyen Altınkaynak, “TCK'nın 7/1-2. maddesi suçun işlendiği tarihin esas alınması gerektiğini belirtmektedir. Anayasa'nın 38. maddesi gereğince, suç tarihinden sonra yürürlüğe giren aleyhe hükümler sanık hakkında uygulanamaz. Bu yasak hukuk devleti ilkesini hayata geçiren ilkelerden bir tanesidir. Anayasa’da devletin hukuk devleti olarak nitelendirilmesine ve hukuk devletinin en temel ilkesinin ve güvencesinin “kanunların geriye yürümezliği” ilkesi olmasına rağmen yapılan değişiklikle olağanüstü dönemlerde bile karşılaşmadığımız şekilde mahpuslar için doğrudan kanunlar geriye yürütülmektedir. ‘Kanunların geriye yürümezliği ilkesi’ uyarınca yasalar yürürlüğe girdikleri tarihten sonraki hukuki durumlara uygulanabileceklerinden, sonradan çıkan bir yasa, yürürlüğe girdiği tarihten önceki olaylara uygulanmaz” gerekçesine yer vermiştir” dedi.

‘ÖZGÜRLÜKLERİ ELLERİNDEN ALINIYOR’

İdare ve Gözlem Kurulları’nın tutukluların iyi halli olup olmadığına karar verirken soyut ve subjektif yorumlarda bulunduğunu ve siyasi mahpuslardan da pişman olduklarına dair beyan istediğinin vurgulayan Altınkaynak, “Bu kararlardan kaynaklı olarak yüzlerce politik mahpus denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme haklarından mahrum bırakılmaktadır. Örneğin bir mahpusa kurul görevlileri tarafından yöneltilen politik bir soruya cevap vermediği için iyi halli olmadığı yönünde karar verilmiştir. Elektrik ve suyu tasarruflu kullanıp kullanmamak, kütüphaneden kitap almamak, psikoloğa çıkmamak gibi hukuken geçersiz ve soyut gerekçeler öne sürülerek mahpusların tahliyelerine engel olunmaktadır. Belirtilen bu gerekçelerin hukuk devleti iddiasında bulunan herhangi bir ülkede bir kişiye dışarıda ceza verilmesi imkansızken Türkiye'de mahpuslar açısından cezalandırma gerekçesi yapılabiliyor. Kendisini mahkeme yerine koyan kurullar tarafından mahpuslar özgürlükleri ellerinden alınmaktadır” ifadelerini kullandı.

MURAT ESENTEKİN

İHD: Tahliyeleri engelleniyor

İnsan Hakları Derneği (İHD) Antalya Şubesi, İdare ve Gözlem Kurulu kararıyla çok sayıda mahkumun tahliyesinin engellendiğini belirterek basın açıklaması yaptı.