Ticaret Bakanlığınca Resmi Gazete’nin 23 Ağustos 2022 tarihli sayısında yayımlanan yönetmelikle, tüketicilerin cayma hakkının kullanımındaki kargo iade masraflarına hangi tarafça katlanılacağının sözleşme öncesi kararlaştırılmasına ve cayma hakkı istisnalarının kapsamının genişletilmesine ilişkin mevzuatta değişiklik yapmıştı. Yapılan bu değişikliklerin 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girmesini öngörülmekte idi.
Tüketiciler ile ilgili çok önemli bir değişiklik öngörülürken bakanlıkça tüketici örgütlerinden ne kadar görüş alındığı değerlendirilmesi gereken bir konu.
2022 de yapılan ve 2026 da yürürlüğe girmesi planlanan değişiklikle;
-Tüketicilerin cayma hakkı kullanması halinde kargo iade masraflarına hangi tarafça katlanılacağının sözleşme öncesi kararlaştırılması gerektiği, kargo ücretini kabul eden tüketicinin cayma hakkını kullanması halinde kargo ücretini ödeyeceğine
-Tüketicilerin sıklıkla kullandıkları elektronik ürünlerden cep telefonu, akıllı saat ve bilgisayar ürünlerinin mesafeli olarak alışverişe konu edilmesi halinde cayma hakkının kullanılamayacağı,
düzenlenmelerine yer verilmişti.
Aradan geçen süre içerisinde başlanılan noktaya yani 2022 öncesine geri dönüldü.
2022 de yapılan bu düzenlemenin E Ticaret firmalarının talepleri doğrultusunda kargo bedelinin tüketiciye yüklenmesinin yolu açılmış ve tüketicinin çok büyük oranda yaptığı alışverişler olan bilgisayar, cep telefonu gibi elektronik eşyalarda cayma hakkı kaldırılması yoluna gidildiğini düşünmekteyiz. Tabii ki bu karar alınırken istisna da olsa cayma hakkını kötüye kullanan tüketicilerin etkisinin de olduğu gerçeğini göz ardı etmiyoruz. Ancak bu düzenlemeler ile cayma hakkını haklı bir şekilde kullanan binlerce tüketici mağdur edilmesi durumu ile karşı karşıya kalacaktık.
Ticaret Bakanlığınca hazırlanan “Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayınlandı ve tüketici eskiden olduğu gibi kargo ücreti ödemeyecek ve cayma hakkını kullanabilecek. Anladığımız kadarı ile gerek tüketicilerden ve tüketici örgütlerinden gelen talepler doğrultusunda yeniden eski sisteme dönüş sağlandı. Yani iki ileri bir geri durumu mehter marşı gibi.
Neden bu düzenleme yapıldı ve neden geri adım atıldı diye insan sormadan edemiyor? İhtimallere bakalım:
-Bakanlık 2022 de bu düzenlemeyi getirirken tüketici örgütlerinin görüşlerini almadı ve sonradan tüketici örgütleri ve tüketiciden gelen talepleri dikkate alarak yanlış yapıldığını düşünerek başa döndü.
-E Ticaret firmaları kargo ücretlerinden kurtulmak ve cayma hakkındaki iadelerin önüne geçmek için bu düzenlemeleri destekledi ancak cayma hakkını kullandıran ve kargo masraflarını üstelenen e ticaret firmalarının öne çıkacağı ve bu konuda kartel oluşturamayacaklarını gördükleri için kendilerinin büyük zarar görecekleri ve yarışta çok gerilere düşeceği, çok büyük bir müşteri kaybına uğrayacaklarını görerek geri adım attılar.
-Bakanlık hem satıcıları korumak hem de tüketicileri korumak adına yeni bir düzenleme yapıncaya ve kötüniyetli caymaların önüne geçmek için eski hale dönme düşüncesi hakim oldu.
Nedeni ve niçinini bilmediğimiz bu iki değişikliğin sonucunda, tüketici kargo ücretleri ve cayma hakkı konularında yine eski haklarına sahip. Yani tüketici cayma halinde kargo ücreti ödemeyecek ve cep telefonu, bilgisayar, tablet gibi elektronik eşyalarda cayma hakkı eskisi gibi kullanılmaya devam edecek. Bu 1 Ocak 2026 dan sonra da bu şekilde devam edecek.
2022 de yapılan bu değişiklikler tarihe de yürürlüğe girmeden yürürlükten kaldırılan değişiklikler olarak not edilecek.
Av. İbrahim GÜLLÜ
TÜKONFED (Tüketici Konfederasyonu) Başkan Vekili
