Orhan Özçatalbaş

Orhan Özçatalbaş

İhracatın Geliştirilmesi ve Domates Dış Ticareti

Türkiye Kovid-19 salgını döneminde tarım ürünleri alanında ortaya koyduğu ihracatı geliştirme yeteneğini sürekli kılmak yönünde çalışmak yanında, geçmişte yaşanan krizlerin sağladığı deneyimlerini muhtemel darboğazları bertaraf etmek üzere kullanmalıdır.
 
Domates İhracatında Genel Durum
Dünya domates ihracatında Türkiye 530 bin tonluk değeriyle %7’lik paya sahiptir ve Fas ile birlikte 4. Sırada yer almaktadır. Meksika ise  %24 ile ilk sırada, %14 ile Hollanda ikinci ve İspanya üçüncü sırada yer almaktadır.
Dünya domates ithalatında ABD %46’lık pay ile ilk sırada yer alırken, %18 ile Almanya ikinci, %14 ile Rusya, %12 ile Fransa ve %10 ile İngiltere gelmektedir. Türkiye’nin domates ithalatı ise binde 6 kadar olup 1041 ton gibi küçük bir değerdedir.
 
Türkiye’de domates üretimi TÜİK(2019) verilerine göre 2000 yılından 2018 yılına kadar %35 artmıştır. Domates ihracatı ise 191 bin tondan 526 bin tona yükselerek 4,4 kat artmıştır. Bu durum Türkiye’nin uluslararası domates ticaretinde net ihracatçı olmak rolünü sürdürerek pekiştirdiğini göstermektedir. Türkiye’nin domates ihracatında en önemli ülkelere bakıldığında (2019), Rusya %14’lük pay ile ilk sırada yer almaktadır. Bunu %12’lik oranlarla Ukrayna ve Suriye’nin, yine %7’lik paylarla İsrail ve Suudi Arabistan’nın takip ettiği görülmektedir.
Akdeniz İhracatçı Birlikleri (AKİB) verilerine göre 2019 yıllarında Türkiye yaş meyve ve sebze ihracatı 2,3 milyar dolar kadardır. Ürünlere göre ihracat değerleri dikkate alındığında mandarin 347 milyon dolar ile toplan ihracat değerinin %15’ini oluşturmaktadır ve ilk sırada yer almaktadır. Domates ise ikinci sıradadır ve 304 milyon dolarlık ihracat geliriyle toplam yaş meyve ve sebze ihracatı gelirleri içerisinde %13’lük paya sahiptir. Domatesi takiben limon %11 ile, kiraz-vişne %7 ile ve yine bir sebze olarak biber %6 ile gelmektedir.
Ayrıca domates ihracatının, Türkiye toplam sebze ihracatı (644 milyon dolar) içindeki payına bakıldığında domatesin ne kadar önemli bir ihraç kalemi olduğu görülmektedir. Buna göre Türkiye sebze ihracatı içinde domatesin payı %47’dir ve bunu %19 ile biberle birlikte %8’lik oranlarla soğan ve kabak takip etmektedir.
Yaş sebze ve meyve ihracatında illerin ihracat yapma güçlerine de bakmak yararlı olacaktır. Buna göre genel olarak 2019 yılında Türkiye’nin toplam yaş meyve ve sebze ihracatında öne çıkan iller sırasıyla %24 ile Mersin, %20 ile Hatay ve 18 ile Antalya’dır. Söz konusu ilk 3 ilin toplamdaki payı %62 gibi önemli bir  büyüklüğe karşılık gelmektedir.
Türkiye’nin toplam yaş meyve ihracatında öne çıkan iller ise sırasıyla %17 ile Antalya, %15’lik oranlarla Mersin ve Hatay ve %12 ile İzmir gelmektedir. Burada söz konusu ilk 4 ilin toplamdaki payı ise %59 gibi önemli bir  değere karşılık gelmektedir.
Yine domatesin %47 gibi büyük bir paya sahip olduğu Türkiye’nin toplam sebze ihracatında öne çıkan illere bakıldığında sırasıyla %37 ile Antalya en önemli sebze ihracatçısı il durumundadır. Antalya’yı %19’luk oranla Hatay ve %16 ile Mersin takip etmektedir. Bu çerçevede söz konusu ilk 3 ilin toplam seze ihracatındaki payı %74 gibi çok büyük bir değere karşılık gelmektedir.
 
Sonuç itibariyle Türkiye özellikle Kovid-19 virüs salgını döneminde özellikle tarım ürünleri alanında ortaya koyduğu ihracatı geliştirme yeteneğini sürekli kılmak yönünde çalışmaya devam etmelidir. Ayrıca şüphesiz geçmişte yaşanan krizlerin ortaya çıkardığı deneyimleri dikkate alarak ihracatta muhtemel darboğazları yaşamamak üzere katma değerli ihraç ürünleri sepetindeki ürünleri çeşitlendirmeli ve ihracat yapılan ülkelerin sayısının artırılması yönünde oluşturduğu stratejileri kararlılıkla yürütmelidir.
 

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar