Ülkemizin televizyon ehli, yılbaşı konusunu televizyon dizileri, filmleri ve özel olarak kurgulanmış programlardan öğreniyor. Milyonlarca kişinin yaşadığı bir ülkede yüzbinlerin bazı mekân ve meydanlarda yaptıkları gösteriler ve karnaval türü çılgın giyim ve hareketlerden bütün şehrin ve de ülkenin öyle olduğunu zannederler.
Ben yıllarca Avrupa’da yaşadım ve hala da yaşamaktayım. Gördüklerimle televizyonda yayınlananlar arasında çok büyük bir fark var.
Şimdi sizlere Avrupa’da bilhassa Katolik Hristiyan ülkelerde aralık ayında neler yaşanıyor ve de bu yaşanılanların gerçek anlamı nedir sorusuna cevaplar vereceğim.
Aralık ayının Katolik dünyasındaki anlamı, antik çağlardan beri kutlanan kış festivallerine dayanır. Roma İmparatorluğu'nda ise 25 Aralık, güneş tanrısının doğum günü olarak kabul ediliyordu. Hıristiyan dünyanın eski dini paganizme dayanıyordu. O dönemin ritüelleri sonraki yüzyıllarda da başka isimler altında dini hayatta kendine yer bulmuştur.
Noel günü yani 24 Aralık Hz. İsa'nın doğum günü olarak kutlansa da doğum ve ölüm tarihleri konusunda tarihçiler arasında fikir birliği yoktur. O yüzden Ortodokslar 6 Ocak günün doğum günü olarak kutlarlar.
Hristiyanların Hz. İsa'nın doğumunu bekledikleri döneme advent dönemi denir ve 24 penceresi olan advent takvimleri hazırlanır. Bu takvimlerde her pencerenin ardına resimler veya şekerlemeler gizlenir, her gün bir tanesi açılır.
Bazı ülkelerde advent mumları yakılır. Kiliselerde, Okullarda ve uygun olan her yerde Hz. İsa’nın doğumu, öncesi ve sonrası görsel ve teatral bir şekilde canlandırılır. İncil’den ayetler okunur, 24 Aralık sabahı ve gece kilisede büyük ayinler yapılır.
Birçok ülkede 25 Aralık öğleden sonrası Noel yemeği hazırlanır ve aile fertleri masa etrafında bir araya gelirler. Noel yemeği ülkeden ülkeye farklılık göstermekle beraber en yaygın olanı kızarmış hindi ve sosistir.
Birkaç cümle ile Noel ağacına da değineyim. Yeryüzünde birçok kültürde bazı ağaçlar ibadetlerle bütünleştirilmiştir. 14 yy. da bu ağaç kültürü Hristiyanlığa transfer olmuş ve Noel yortularında- adetlerinden birisi haline gelmiştir.
Bugün itibarıyla bu gelenek tamamen bir tüketim tuzağı şekline dönüştürülmüştür. Noel hediyesi bu geleneğe uyanlar için bir mecburiyettir ve hatırlı bir hediye olması gerektiği inancı yaygındır.
Noel Baba, Noel gecesi çocuklara hediye bıraktığına inanılan efsanevi kişidir. Kökeni, Antalya'nın Demre (eski adı Myra) ilçesinde 4. yüzyılda yaşamış bir Hristiyan azizi olan Piskopos Nikola'ya dayanır. Hz. İsa’nın Havarilerinden birisi olduğuna inanılır.
Yılbaşı yanı 31 Aralık-01 Ocak gecesinin hiçbir dinle uzak yakın bir ilişkisi yoktur. Sadece tatil, bir kısım için eğlence ve genel manada hediye ekonomisine dayanır. Aslında bütün bu dini ve geleneklerin reklamının altında ekonomik aç gözlülük ve derin bir şuursuzluk vardır. Yani Yılbaşının hiçbir dinle alakası yoktur.
Gelelim ülkemizdeki manzaralara. Noel ağacı, Hindi, Noel baba kıyafetli resim, gösteri ve benzeri aksiyonların temelinde daha fazla satışı arzulayan ekonomik düzen vardır. Bu saydıklarıma Avrupa’da inanan ve uyan insanlar her yıl gözle görülür bir şekilde azalmaktadır. Türkiye’nin büyük şehirlerindeki Alışveriş merkezlerindeki süslemeleri Avrupa’da çok az mekânda görmek mümkün. Hele kırsalda nadir görülür işlerdir bunlar.
Avrupalının Noel’de en çok sevdiği şeyin tatil olduğunu bilmeyen yoktur. Bu cümle son yıllarda bizde de Dini bayramlarda tatilin daha fazla ön plana çıktığını hatırlatıyor. Yani taklit ederek benzeşiyoruz. Maalesef derin bir şuursuzluk gösterisini seyrediyoruz. Ekonomik ve kültürel zayıflık güçlü olana benzemeyi kolaylaştırıyor.
Tuhaf olanın batının bile terk ettiği işleri bizlerin moda olarak alması ve uygulaması gerçeğidir. Kendi dinin doğru kaynaklardan öğrenemeyen, kültürel zeminini sağlam tutamayanlar başka kültürler ve dinlerin gelenekleri tarafından işkal edilir.
İnsan helalle de eylenebilir, haramlarla da eylenebilir. Bu tamamen bir seçenek. En azından etrafımızda olup biteni böyle doğru bir şekilde yorumlayalım ki eksiklikleri düzeltebilmek için doğru çareler üretebilelim.
Sağlıklı, huzurlu, mutlu ve başarılı bir ömür dilerim.
Allah’a Emanet olunuz.
